Az | EN

ABŞ-da insansı robotlar yumurta toplamaq üçün fermalarda sınaqdan keçirilir

Cəmil Hüseynzadə
19 Noyabr 2026 10:14
117 baxış
ABŞ-da insansı robotlar yumurta toplamaq üçün fermalarda sınaqdan keçirilir

ABŞ-da tədqiqatçılar quşçuluq fermalarında yumurta toplamaq üçün insansı robot hazırlayırlar. Şimali Karolina Dövlət Universitetinin (North Carolina State University) alimləri qəfəssiz toyuq təsərrüfatlarında yerə düşən yumurtaları aşkarlayıb toplamaq üçün “Howl” adlı, təxminən 1,22 metr hündürlüyündə robot üzərində işləyirlər.

Unitree G1 modeli əsasında hazırlanan layihənin əsas məqsədi işçi qüvvəsi çatışmazlığını azaltmaq, yumurta itkilərinin qarşısını almaq və quşların rifahını yaxşılaşdırmaqdır. Robot universitetin Süni İntellekt və Robototexnika Laboratoriyasının kommersiya quşçuluğunda avtomatlaşdırmanı genişləndirməyə yönəlmiş tədqiqatlarının bir hissəsidir.

Süni intellektlə işləyən yumurta toplayıcı

“Howl” qəfəssiz quşçuluq təsərrüfatlarında yuvalardan kənara qoyulan yumurtaları aşkarlamaq və toplamaq üçün hazırlanır. Ənənəvi qəfəs sistemlərindən fərqli olaraq, qəfəssiz təsərrüfatlarda yumurtaların bir hissəsi konveyer lentlərinə deyil, birbaşa döşəməyə düşür və onların əl ilə yığılması tələb olunur.

Bəzi təsərrüfatlarda belə yumurtalar ümumi istehsalın 2–15 faizini təşkil edə bilər. Təxminən 100 min quş saxlanılan fermada bu, hər gün 15 minədək yumurtanın yığılması zərurəti yarada bilər. Proses həm çox əmək tələb edir, həm də yumurtaların gec toplanması onların keyfiyyətinə təsir göstərə bilər.

Robot yerə düşmüş yumurtaları tanımaq, onlara yaxınlaşmaq və robotlaşdırılmış əlləri vasitəsilə götürmək üçün hazırlanır. Bunun üçün tədqiqatçılar onun idarəetmə və reaksiya sistemlərini böyük ölçüdə sıfırdan inkişaf etdirirlər.

Robotun öyrədilməsi zamanı virtual reallıq (VR) vasitəsilə robot manipulyasiyası metodundan istifadə olunur. Tədqiqatçılar hərəkətləri nümayiş etdirərək robotun tapşırıqları yerinə yetirməsini proqramlaşdırırlar. Bundan əlavə, yumurtaların düzgün tutulmasını öyrətmək üçün möhkəmləndirici öyrənmə və təqlid yolu ilə öyrənmə kimi maşın öyrənməsi üsullarından yararlanılır.

Hazırda komanda robotun proqram təminatını və təlim prosesini təkmilləşdirir. Praktiki sınaqlara keçməzdən əvvəl yumurtaların aşkarlanması və toplanması simulyasiyaları tamamlanmalıdır. Tədqiqatçılar “Howl”un bu tapşırıqları 2027-ci ilin əvvəlinədək yerinə yetirməsini hədəfləyirlər.

Quşçuluq təsərrüfatları üçün daha ağıllı texnologiyalar

Universitetin tədqiqatları yalnız yumurta toplayan robotla məhdudlaşmır. Alimlər həmçinin quşçuluq istehsalçılarının təsərrüfat məlumatlarından və elmi biliklərdən daha səmərəli istifadə etməsinə kömək edəcək süni intellekt alətləri hazırlayırlar.

Bu layihələrdən biri “Poultry Talk” adlı süni intellekt köməkçisidir. Quşçuluq sektoru üçün nəzərdə tutulan platforma məlumat axtarışı ilə gücləndirilmiş generasiya (RAG) texnologiyasına əsaslanır. Sistem böyük dil modelini elmi jurnallarda dərc olunan tədqiqatlar və açıq kənd təsərrüfatı nəşrləri də daxil olmaqla, quşçuluq üzrə ixtisaslaşmış məlumat bazası ilə birləşdirir.

İstifadəçilər platformaya quşların qidalanması, xəstəliklərin diaqnostikası və profilaktikası, saxlanma şəraiti, heyvan rifahı, istehsalın idarə edilməsi və dəqiq kənd təsərrüfatı ilə bağlı suallar ünvanlaya bilərlər. “Poultry Talk” ümumi internet məlumatlarına əsaslanmaq əvəzinə, cavab hazırlayarkən ixtisaslaşmış məlumat bazasından uyğun materialları seçir. Platformanın ilkin versiyası rəy toplamaq və təkmilləşdirmək məqsədilə quşçuluq sahəsinin mütəxəssislərinə təqdim olunub.

Digər tədqiqat isə kompüter görməsi və süni intellekt vasitəsilə hər bir quşun sağlamlıq vəziyyətinin ayrıca izlənilməsinə yönəlib. Bunun üçün tədqiqat müəssisəsində sabit ikiölçülü və üçölçülü kameralar quraşdırılır. Kompüter görməsi modelləri görüntüləri təhlil edərək quşların fiziki vəziyyətini qiymətləndirir.

Sistem lələklərin vəziyyəti və sıxlığı, eləcə də bədən çəkisi kimi göstəriciləri araşdıraraq hər bir quş üçün fərdi sağlamlıq qiymətləndirməsi hazırlayır. Məqsəd böyük sürülərdə adi müşahidə zamanı nəzərdən qaça biləcək xəstəlik və stress əlamətlərini erkən mərhələdə aşkarlamaqdır.

Toplanan məlumatlar fərdi yemləmə sistemlərinin qurulmasına da kömək edə bilər. Beləliklə, fermerlər bütün sürüyə eyni qaydada yanaşmaq əvəzinə, yemləmə rejimini və saxlanma şəraitini hər bir quşun ehtiyaclarına uyğunlaşdıra bilərlər.

Bu layihələr insansı robotların, kompüter görməsi texnologiyalarının və ixtisaslaşmış süni intellekt platformalarının quşçuluq təsərrüfatlarında avtomatlaşdırmanı və məlumatlara əsaslanan qərarverməni necə genişləndirə biləcəyini göstərir. Uzunmüddətli məqsəd yumurta toplama, quşların sağlamlığının izlənilməsi və təsərrüfat əməliyyatlarının səmərəliliyini artırmaqla yanaşı, əl əməyindən asılılığı azaltmaqdır.

© copyright 2022 | tech.az | info@tech.az